W skrócie
- Kosztem jest wydatek poniesiony po to, żeby zarobić — i udokumentowany.
- Od 2026 r. paragon bez NIP nie wystarcza do KPiR. Potrzebna faktura — do 31 grudnia 2026 wystarczy też paragon z NIP do 450 zł brutto.
- Rzecz droższa niż 10 000 zł (np. auto, drogi miernik) to środek trwały — w koszty idzie amortyzacja.
- Faktura dla firmy powyżej 15 000 zł brutto za instalacje elektryczne — z dopiskiem i zapłatą w podzielonej płatności.
- Płacisz firmie więcej niż 15 000 zł — przelew tylko na rachunek z białej listy, inaczej nie wliczysz kosztu.
Co jest kosztem
- Materiał na roboty: przewody YDYp, puszki, osprzęt, rozdzielnice.
- Narzędzia i mierniki — do 10 000 zł od razu w koszty, droższe przez amortyzację.
- Paliwo i auto (osobowe — z limitami), telefon, internet, program, księgowa.
- Na skali i liniowym Fundusz Pracy możesz wpisać w koszty; pozostałe składki społeczne odliczasz osobno.
Nie jest kosztem: wydatki prywatne, mandaty i kary, składka zdrowotna na skali, wydatki na reprezentację.
Na ryczałcie kosztów nie odliczasz w ogóle. Jeśli jesteś czynnym VAT-owcem, i tak zbierasz faktury — odliczasz z nich VAT.
Dokumenty od 2026 r.
- Faktura — z KSeF albo papierowa od dostawcy, który jeszcze nie musi używać KSeF.
- Do 31 grudnia 2026 paragon z NIP do 450 zł brutto działa jak faktura uproszczona (art. 106e ust. 5 pkt 3 i art. 145n ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT).
- Od 1 stycznia 2027 sprzedawca wystawia fakturę w KSeF, a paragon z NIP przestaje być fakturą — nie odliczysz z niego VAT i nie wpiszesz go w koszty. W hurtowni proś o fakturę.
- Paragon bez NIP w nowej KPiR nie jest dowodem kosztu. W hurtowni i sklepie podaj NIP przed zapłatą albo poproś o fakturę.
- Faktury kosztowe z KSeF pobierasz z systemu — nie musisz ich wozić w aucie.
Środki trwałe
Rzecz używana dłużej niż rok o wartości powyżej 10 000 zł (netto, jeśli odliczasz VAT) to środek trwały (art. 22d ust. 1 ustawy o PIT). Wpisujesz ją do ewidencji, a w koszty idzie amortyzacja. Tańsze rzeczy możesz wpisać w koszty od razu. Amortyzacji Firmbit nie liczy — zrób ją z księgową.
Podzielona płatność (MPP) — faktury powyżej 15 000 zł
- Faktura dla firmy na kwotę powyżej 15 000 zł brutto za towary albo usługi z załącznika nr 15 do ustawy o VAT musi mieć dopisek „mechanizm podzielonej płatności”.
- Roboty budowlane — w tym instalacje elektryczne (PKWiU 43.21) — są w tym załączniku.
- Kupujący płaci komunikatem przelewu MPP: VAT trafia na rachunek VAT sprzedawcy, netto na zwykły.
- MPP dotyczy tylko faktur między firmami. Przy kliencie prywatnym nie jest obowiązkowe.
- Brak dopisku na fakturze grozi wystawcy sankcją 30% VAT z tej faktury.
Biała lista
- Płacisz firmie więcej niż 15 000 zł za jedną transakcję — przelew wysyłasz tylko na rachunek z wykazu podatników VAT (białej listy).
- Przelew na inny rachunek: nie wliczysz tej kwoty w koszty i odpowiadasz za VAT dostawcy.
- Ratunek: zawiadomienie ZAW-NR do swojego urzędu skarbowego w ciągu 7 dni od zlecenia przelewu.
- Wykaz sprawdzisz w wyszukiwarce Ministerstwa Finansów — zapisz wynik z datą sprawdzenia.
Progi 15 000 zł, 450 zł i 10 000 zł pochodzą z przepisów (stan na październik 2026).
Jak koszty wpływają na zaliczkę — Zaliczka PIT co miesiąc.
Przykład: zgubiona faktura i faktura od podwykonawcy
Zgubiona faktura za materiał na 2 000,00 zł netto
Skala (12%)
- Wyższy podatek
- 240,00 zł
- Wyższa zdrowotna
- 180,00 zł
Skala powyżej progu (32%)
- Wyższy podatek
- 640,00 zł
- Wyższa zdrowotna
- 180,00 zł
Liniowy (19%)
- Wyższy podatek
- 380,00 zł
- Wyższa zdrowotna
- 98,00 zł
Ryczałt
- Wyższy podatek
- 0,00 zł — koszty nie zmieniają ryczałtu
- Wyższa zdrowotna
- 0,00 zł
| Forma | Wyższy podatek | Wyższa zdrowotna |
|---|---|---|
| Skala (12%) | 240,00 zł | 180,00 zł |
| Skala powyżej progu (32%) | 640,00 zł | 180,00 zł |
| Liniowy (19%) | 380,00 zł | 98,00 zł |
| Ryczałt | 0,00 zł — koszty nie zmieniają ryczałtu | 0,00 zł |
Do tego czynny VAT-owiec traci 460,00 zł VAT do odliczenia (23%).
Podwykonawca: montaż instalacji za 15 000,00 zł netto
- Faktura: 15 000,00 zł netto + VAT 23% 3 450,00 zł = 18 450,00 zł brutto — więcej niż 15 000 zł.
- Na fakturze musi być dopisek „mechanizm podzielonej płatności”, a Ty płacisz przelewem MPP.
- Przed przelewem sprawdzasz rachunek podwykonawcy na białej liście.
Jak to policzyliśmy
- Wyższy podatek i zdrowotna to przybliżenie: ile więcej zapłacisz przy dochodzie w danym progu (zdrowotna 9% na skali i 4,9% na liniowym). Na liniowym zapłacona zdrowotna częściowo obniża podatek — pomijamy to.
- Stawki podatku i zdrowotnej z tabeli parametrów Firmbita; progi MPP, paragonu z NIP i środka trwałego z przepisów.
Jak to zrobić w Firmbicie
- Szybko
Koszt do zlecenia w kilka sekund: skan kodu QR z faktury KSeF albo numer KSeF (pobieranie z KSeF — pakiet Premium).
- Pulpit → Koszty firmy
Koszty stałe firmy — telefon, program, leasing — miesiąc po miesiącu.
- Faktury → Nowa faktura
Adnotacja „mechanizm podzielonej płatności” na Twojej fakturze dla firmy.
- Do zapłaty
Koszty wpisane w Firmbicie od razu obniżają zaliczkę na skali i liniowym.
Ekrany Firmbita otwierają się po zalogowaniu. Program liczy i podpowiada — nic nie wysyła do urzędu bez Twojego kliknięcia.
Częste pytania
- Czy paragon bez NIP z hurtowni jest kosztem?
- W nowej KPiR od 2026 r. — nie. Poproś o fakturę. Do 31 grudnia 2026 wystarczy też paragon z NIP do 450 zł brutto (NIP podajesz przed zapłatą); od 1 stycznia 2027 — już tylko faktura.
- Czy klient prywatny płaci mi w podzielonej płatności?
- Nie musi. Podzielona płatność jest obowiązkowa tylko między firmami, przy fakturach powyżej progu za towary i usługi z załącznika nr 15.
Źródła
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 592) — art. 22, 27, 30c, 44
- Rozporządzenie w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. 2025 poz. 1299) — § 6, § 11, § 17–18
- Ustawa o VAT (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1263) — art. 108a i załącznik nr 15 (podzielona płatność)
- Ustawa o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1263) — art. 41, 96, 99, 106b, 109, 113
Czytaj dalej
- 3. Zaliczka na PIT co miesiąc: jak ją policzyć bez księgowej
Zaliczkę liczysz narastająco: dochód od 1 stycznia, podatek od całości, minus zaliczki z poprzednich miesięcy.
- 10. Księgi od 2026 i 2027 r.: KPiR i ewidencja przychodów w programie, JPK_PKPIR i JPK_EWP
Skala i liniowy prowadzą KPiR, ryczałt — ewidencję przychodów.
- 12. Przechowywanie dokumentów: ile lat i w jakiej formie
Dokumenty podatkowe trzymasz 5 lat od końca roku, w którym minął termin płatności podatku.