Rozdział 9 z 12 · Dokumenty i księgi

Koszty: co jest kosztem, jakie dokumenty od 2026 i przelewy powyżej 15 000 zł

Stan prawny na: październik 2026kwoty na 2026 r.5 min czytania

W skrócie

  • Kosztem jest wydatek poniesiony po to, żeby zarobić — i udokumentowany.
  • Od 2026 r. paragon bez NIP nie wystarcza do KPiR. Potrzebna faktura — do 31 grudnia 2026 wystarczy też paragon z NIP do 450 zł brutto.
  • Rzecz droższa niż 10 000 zł (np. auto, drogi miernik) to środek trwały — w koszty idzie amortyzacja.
  • Faktura dla firmy powyżej 15 000 zł brutto za instalacje elektryczne — z dopiskiem i zapłatą w podzielonej płatności.
  • Płacisz firmie więcej niż 15 000 zł — przelew tylko na rachunek z białej listy, inaczej nie wliczysz kosztu.

Co jest kosztem

  • Materiał na roboty: przewody YDYp, puszki, osprzęt, rozdzielnice.
  • Narzędzia i mierniki — do 10 000 zł od razu w koszty, droższe przez amortyzację.
  • Paliwo i auto (osobowe — z limitami), telefon, internet, program, księgowa.
  • Na skali i liniowym Fundusz Pracy możesz wpisać w koszty; pozostałe składki społeczne odliczasz osobno.

Nie jest kosztem: wydatki prywatne, mandaty i kary, składka zdrowotna na skali, wydatki na reprezentację.

Na ryczałcie kosztów nie odliczasz w ogóle. Jeśli jesteś czynnym VAT-owcem, i tak zbierasz faktury — odliczasz z nich VAT.

Dokumenty od 2026 r.

  • Faktura — z KSeF albo papierowa od dostawcy, który jeszcze nie musi używać KSeF.
  • Do 31 grudnia 2026 paragon z NIP do 450 zł brutto działa jak faktura uproszczona (art. 106e ust. 5 pkt 3 i art. 145n ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT).
  • Od 1 stycznia 2027 sprzedawca wystawia fakturę w KSeF, a paragon z NIP przestaje być fakturą — nie odliczysz z niego VAT i nie wpiszesz go w koszty. W hurtowni proś o fakturę.
  • Paragon bez NIP w nowej KPiR nie jest dowodem kosztu. W hurtowni i sklepie podaj NIP przed zapłatą albo poproś o fakturę.
  • Faktury kosztowe z KSeF pobierasz z systemu — nie musisz ich wozić w aucie.

Środki trwałe

Rzecz używana dłużej niż rok o wartości powyżej 10 000 zł (netto, jeśli odliczasz VAT) to środek trwały (art. 22d ust. 1 ustawy o PIT). Wpisujesz ją do ewidencji, a w koszty idzie amortyzacja. Tańsze rzeczy możesz wpisać w koszty od razu. Amortyzacji Firmbit nie liczy — zrób ją z księgową.

Podzielona płatność (MPP) — faktury powyżej 15 000 zł

  • Faktura dla firmy na kwotę powyżej 15 000 zł brutto za towary albo usługi z załącznika nr 15 do ustawy o VAT musi mieć dopisek „mechanizm podzielonej płatności”.
  • Roboty budowlane — w tym instalacje elektryczne (PKWiU 43.21) — są w tym załączniku.
  • Kupujący płaci komunikatem przelewu MPP: VAT trafia na rachunek VAT sprzedawcy, netto na zwykły.
  • MPP dotyczy tylko faktur między firmami. Przy kliencie prywatnym nie jest obowiązkowe.
  • Brak dopisku na fakturze grozi wystawcy sankcją 30% VAT z tej faktury.

Biała lista

  • Płacisz firmie więcej niż 15 000 zł za jedną transakcję — przelew wysyłasz tylko na rachunek z wykazu podatników VAT (białej listy).
  • Przelew na inny rachunek: nie wliczysz tej kwoty w koszty i odpowiadasz za VAT dostawcy.
  • Ratunek: zawiadomienie ZAW-NR do swojego urzędu skarbowego w ciągu 7 dni od zlecenia przelewu.
  • Wykaz sprawdzisz w wyszukiwarce Ministerstwa Finansów — zapisz wynik z datą sprawdzenia.

Progi 15 000 zł, 450 zł i 10 000 zł pochodzą z przepisów (stan na październik 2026).

Jak koszty wpływają na zaliczkę — Zaliczka PIT co miesiąc.

Przykład: zgubiona faktura i faktura od podwykonawcy

Zgubiona faktura za materiał na 2 000,00 zł netto

Forma

Skala (12%)

Wyższy podatek
240,00 zł
Wyższa zdrowotna
180,00 zł
Forma

Skala powyżej progu (32%)

Wyższy podatek
640,00 zł
Wyższa zdrowotna
180,00 zł
Forma

Liniowy (19%)

Wyższy podatek
380,00 zł
Wyższa zdrowotna
98,00 zł
Forma

Ryczałt

Wyższy podatek
0,00 zł — koszty nie zmieniają ryczałtu
Wyższa zdrowotna
0,00 zł

Do tego czynny VAT-owiec traci 460,00 zł VAT do odliczenia (23%).

Podwykonawca: montaż instalacji za 15 000,00 zł netto

  • Faktura: 15 000,00 zł netto + VAT 23% 3 450,00 zł = 18 450,00 zł brutto — więcej niż 15 000 zł.
  • Na fakturze musi być dopisek „mechanizm podzielonej płatności”, a Ty płacisz przelewem MPP.
  • Przed przelewem sprawdzasz rachunek podwykonawcy na białej liście.
Jak to policzyliśmy
  • Wyższy podatek i zdrowotna to przybliżenie: ile więcej zapłacisz przy dochodzie w danym progu (zdrowotna 9% na skali i 4,9% na liniowym). Na liniowym zapłacona zdrowotna częściowo obniża podatek — pomijamy to.
  • Stawki podatku i zdrowotnej z tabeli parametrów Firmbita; progi MPP, paragonu z NIP i środka trwałego z przepisów.

Jak to zrobić w Firmbicie

  • Szybko

    Koszt do zlecenia w kilka sekund: skan kodu QR z faktury KSeF albo numer KSeF (pobieranie z KSeF — pakiet Premium).

  • Pulpit → Koszty firmy

    Koszty stałe firmy — telefon, program, leasing — miesiąc po miesiącu.

  • Faktury → Nowa faktura

    Adnotacja „mechanizm podzielonej płatności” na Twojej fakturze dla firmy.

  • Do zapłaty

    Koszty wpisane w Firmbicie od razu obniżają zaliczkę na skali i liniowym.

Ekrany Firmbita otwierają się po zalogowaniu. Program liczy i podpowiada — nic nie wysyła do urzędu bez Twojego kliknięcia.

Częste pytania

Czy paragon bez NIP z hurtowni jest kosztem?
W nowej KPiR od 2026 r. — nie. Poproś o fakturę. Do 31 grudnia 2026 wystarczy też paragon z NIP do 450 zł brutto (NIP podajesz przed zapłatą); od 1 stycznia 2027 — już tylko faktura.
Czy klient prywatny płaci mi w podzielonej płatności?
Nie musi. Podzielona płatność jest obowiązkowa tylko między firmami, przy fakturach powyżej progu za towary i usługi z załącznika nr 15.

Źródła

  1. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 592) — art. 22, 27, 30c, 44
  2. Rozporządzenie w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. 2025 poz. 1299) — § 6, § 11, § 17–18
  3. Ustawa o VAT (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1263) — art. 108a i załącznik nr 15 (podzielona płatność)
  4. Ustawa o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1263) — art. 41, 96, 99, 106b, 109, 113

Czytaj dalej

Dłużej o tym w artykułach

Wszystkie rozdziały poradnika · Artykuły